بهترین زمان تعویض دنده

ممکن است این سوال مطرح شود که در چه دور موتوری دنده را تعویض کنیم تا مصرف سوخت و استهلاک موتور کمتر باشد و در عین حال شتاب بیشتری داشته باشیم. برای پاسخ به این سوال ابتدا باید مفهوم گشتاور و توان موتور را مرور کنیم.

گشتاور نیروی چرخشی است که یک جسم را حول محوری می چرخاند، مانند نیرویی که برای محکم کردن یک پیچ با پیچ گوشتی اعمال می کنیم. واحد گشتاور نیوتن متر است. در موتورها حداکثر گشتاور در دور موتور خاصی به دست می آید و پس از آن افت می کند.

اما توان یا قدرت موتور که با واحد اسب بخار یا کیلووات بیان می شود، توانایی تولید انرژی توسط موتور است و برابر با حاصل ضرب گشتاور در دور موتور. حداکثر توان موتور نیز در دور موتور خاصی به دست می آید که از دور موتور حداکثر گشتاور بالاتر است.

   در داخل شـهر و مسیرهای هموار
با رسیدن دور موتور به محدوده بیشترین گشتاور (پراید در 2500 و پژو 206 در دور موتور 3400) اگر عمل تعویض دنده انجام شود باعث کاهش مصرف سوخت نیز می شود. در این روش قطعات موتور دیرتر دچار فرسودگی خواهند شد.

   در سر بالایی یا زمانی که خودرو سنگین است
می بایست دور موتور در محدوده بیشینه گشتاور باقی بماند، حتی پس از تعویض دنده باید این دور موتور حفظ شود. بنابراین با توجه به ضرایب گیربکس تا آنجا گاز می‌دهیم که پس از سبک کردن دنده، دور موتور روی حداکثر گشتاور باقی بماند. معمولا در خودروهای شهری، با سبک شدن هر دنده بین 500 تا 800 دور در دقیقه دور موتور کاهش می یابد، پس قبل تعویض دنده دور موتور را 500 دور در دقیقه از محدوده حداکثر گشتاور بالاتر می‌بریم.

   در رانندگی پر شـتاب
برای استفاده از حداکثر توان می بایست تا جایی گاز دهیم که دور به محدوده حداکثر توان (مثلا پراید 5000 و تندر نود 5750 دور در دقیقه) برسد، بعد دنده را عوض می کنیم. در این حالت بیشترین شتاب را هم خواهیم داشت، اما اگر بیش از محدوده بیشینه توان موتور گاز بدهیم، راندمان موتور افت می کند. در این روش، مصرف سوخت و استهلاک موتور بیش از حالت استاندارد است و برای رانندگی معمولی پیشنهاد نمی شود.